الفصل الأوّل فى أنّ كلّ مفهوم إمّا واجب وإمّا ممكن وإما ممتنع تقسيم مفهوم به واجب ، ممتنع و ممكن متن كلّ مفهوم فرضناه ثمّ نسبنا إليه الوجود . . . والممكن ما ليس يجب وجوده ولا عدمه . ترجمه هر مفهومى را كه فرض كنيم و وجود را به آن نسبت دهيم ، يا وجود براى آن ضرورى است كه آن وجوب نام دارد . يا ضرورت از آن منتفى است ؛ حال يا عدم براى آن ضرورى است كه آن را امتناع مىنامند . يا اين‌كه نه وجود براى آن ضرورى است نه عدم ، كه آن را امكان مىنامند . اما احتمال اين‌كه هم وجود و هم عدم براى آن ضرورى باشد با كمترين توجه ، مطرود است . بنابراين هر مفهومِ مفروضى يا واجب است يا ممتنع يا ممكن . و اين جمله يك قضيهء منفصلهء حقيقيه است كه از دو تقسيم داير بين نفى و اثبات به دست آمده است . به اين تقرير كه هر مفهومِ مفروضى يا وجود براى آن ضرورى است يا نه . و بنابر قسم دوم ، يا عدم براى آن ضرورى است يا نه . اولى واجب و دومى ممتنع و سومى ممكن مىباشد . تعريف مواد ثلاث - / بدان گونه كه از اين تقسيم مىفهميم - / آن است كه وجوب يك شىء